Ο φόβος μπροστά στην ελευθερία /Έριχ Φρομ

(Η ροπή καταστροφής είναι αποτέλεσμα της αβίωτης ζωής, απόσπασμα σελ.207-208)

Φαίνεται πως ο βαθμός της ροπής καταστροφής που συναντιέται στα άτομα είναι ανάλογος με το βαθμό κατά τον οποίο παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της ζωής. Με αυτό δεν αναφερόμαστε στις ατομικές απογοητεύσεις αυτής ή της άλλης ενστικτώδους επιθυμίας, αλλά στα εμπόδια που παρεμβάλλονται στη ζωή στο σύνολό της, στην καταστολή της αυθόρμητης ανάπτυξης και έκφρασης των αισθησιακών, συναισθηματικών και πνευματικών ικανοτήτων του ανθρώπου. Η ζωή έχει το δικό της εσωτερικό δυναμισμό. Τείνει να αναπτυχθεί, να εκφραστεί, να βιώσει. Φαίνεται πως αν προβληθούν εμπόδια σ’ αυτή την τάση, η ενέργεια που κατευθύνεται προς τη ζωή υφίσταται μια διαδικασία αποσύνθεσης και μεταβάλλεται σε ενέργεια που κατευθύνεται προς την καταστροφή. Με άλλα λόγια : η παρόρμηση προς τη ζωή και η παρόρμηση προς τη καταστροφή είναι δύο αμοιβαία ανεξάρτητοι παράγοντες, αλλά βρίσκονται σε αντίστροφη αλληλεξάρτηση.

Όσο εμποδίζεται η παρόρμηση προς τη ζωή τόσο ισχυρότερη είναι η παρόρμηση προς τη καταστροφή. Όσο περισσότερο πραγματοποιείται η ζωή τόσο λιγότερη είναι η δύναμη της ροπής καταστροφής. Η ροπή καταστροφής είναι αποτέλεσμα της αβίωτης ζωής. Οι ατομικές και κοινωνικές εκείνες συνθήκες που συντείνουν στη καταστολή της ζωής παράγουν το πάθος  της καταστροφής, το οποίο αποτελεί, θα λέγαμε, το απόθεμα από το οποίο τροφοδοτούνται οι ιδιαίτερες εχθρικές τάσεις – είτε εναντίον των άλλων είτε εναντίον του ίδιου του ατόμου.
Δε χρειάζεται να πούμε πόσο σημαντική είναι, όχι μόνο η εκτίμηση του δυναμικού ρόλου της ροπής καταστροφής στο κοινωνικό προτσές, αλλά και η κατανόηση των ειδικών εκείνων συνθηκών κάτω από τις οποίες οξύνεται.  […] Αργότερα η μεσαία τάξη εξέφρασε την εχθρότητα της κυρίως κάτω από το κάλυμμα της ηθικής αγανάκτησης που προκαλούσε μια έντονη ζηλοφθονία εναντίον εκείνων που είχαν τα μέσα να απολαύσουν τη ζωή. Στη σύγχρονη εποχή μας, η ροπή καταστροφής της κατώτερης μεσαίας τάξης αποτελούσε σπουδαίο παράγοντα για την άνοδο του ναζισμού, ο οποίος απευθυνόταν σ’αυτές τις τάσεις καταστροφής και τη χρησιμοποιούσε στους αγώνες του κατά των εχθρών του. Η πηγή της ροπής καταστροφής της κατώτερης μεσαίας τάξης εύκολα αναγνωρίζεται πως είναι αυτή που θέσαμε κατά την ανάλυση μας : η απομόνωση του ατόμου και η καταστολή της ατομικής ανάπτυξης, καταστάσεις δηλαδή που η κατώτερη μεσαία τάξη γνώρισε σε βαθμό υψηλότερο απ’ όσο οι άλλες ανώτερες και κατώτερες απ’ αυτή τάξεις.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s