Ο φόβος μπροστά στην ελευθερία /Έριχ Φρομ

(Η ροπή καταστροφής είναι αποτέλεσμα της αβίωτης ζωής, απόσπασμα σελ.207-208)

Φαίνεται πως ο βαθμός της ροπής καταστροφής που συναντιέται στα άτομα είναι ανάλογος με το βαθμό κατά τον οποίο παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της ζωής. Με αυτό δεν αναφερόμαστε στις ατομικές απογοητεύσεις αυτής ή της άλλης ενστικτώδους επιθυμίας, αλλά στα εμπόδια που παρεμβάλλονται στη ζωή στο σύνολό της, στην καταστολή της αυθόρμητης ανάπτυξης και έκφρασης των αισθησιακών, συναισθηματικών και πνευματικών ικανοτήτων του ανθρώπου. Η ζωή έχει το δικό της εσωτερικό δυναμισμό. Τείνει να αναπτυχθεί, να εκφραστεί, να βιώσει. Φαίνεται πως αν προβληθούν εμπόδια σ’ αυτή την τάση, η ενέργεια που κατευθύνεται προς τη ζωή υφίσταται μια διαδικασία αποσύνθεσης και μεταβάλλεται σε ενέργεια που κατευθύνεται προς την καταστροφή. Με άλλα λόγια : η παρόρμηση προς τη ζωή και η παρόρμηση προς τη καταστροφή είναι δύο αμοιβαία ανεξάρτητοι παράγοντες, αλλά βρίσκονται σε αντίστροφη αλληλεξάρτηση. Συνέχεια

Οδυσσέας Ελύτης / Συν Τοις Αλλοις

(πηγή http://www.politeianet.gr/selidodeiktis )

…Δέν μ᾿ ἐνδιαφέρει ὁ ἐπίσημος ὅρος τῆς δουλοπρέπειας. Μ᾿ ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία. Κι ἐκεῖνο πού ξέρω εἶναι ὅτι μ᾿ αὐτά καί μ’ αὐτά ἐφτάσαμε σέ κάτι πού θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά ὀνομάσω «ψευδοφάνεια». Ἔχουμε, δηλαδή, τήν τάση νά παρουσιαζόμαστε διαρκῶς διαφορετικοί απ’ ὅ,τι πραγματικά εἴμαστε. Καί δέν ὑπάρχει ἀσφαλέστερος δρόμος πρός τήν ἀποτυχία, εἴτε σάν ἄτομο σταδιοδρομεῖς εἴτε σάν σύνολο, ἀπό τήν ἔλλειψη τῆς γνησιότητας. Τό κακό πάει πολύ μακριά. Ὅλα τά διοικητικά μας συστήματα, οἱ κοινωνικοί μας θεσμοί, τά ἐκπαιδευτικά μας προγράμματα, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τούς Βαυαρούς, πάρθηκαν μέ προχειρότατο τρόπο ἀπό ἔξω, καί κόπηκαν καί ράφτηκαν ὅπως ὅπως ἐπάνω σ᾿ ἕνα σῶμα μέ ἄλλες διαστάσεις καί ἄλλους ὅρους ἀναπνοῆς. Συνέχεια

Μαρία Πολυδούρη / Ἀνεπίδοτη ἐπιστολὴ

«Αὐτὸ εἶναι τὸ γράμμα μου
στὸν κόσμο ποὺ ποτὲ δὲν
ἔγραψε σὲ μένα…»
Ἔμιλι Ντίκινσον

Ἀγαπητοὶ φίλοι!

Ἴσως τὸ γράμμα αὐτὸ νὰ μὴν διαβαστεῖ ποτέ, ἀπὸ κανέναν, ἀλλὰ στ᾿ ἀλήθεια δὲ μὲ νοιάζει. Ἴσως μέχρι νὰ φτάσει στὰ χέρια σας νἄχω πειὰ ὁλότελα ξεχαστῆ ἀπ᾿ ὅλους. Ἀλλά, οὔτε δὰ κι᾿ αὐτὸ τὸ τελευταῖο μὲ νοιάζει. Ἐξάλλου, δὲν ἔχω καὶ πολλὰ νὰ σᾶς πῶ, θέλω μόνο νὰ σᾶς θυμίσω ὅτι κάποτε ὑπῆρξα. Κάποτε ὑπῆρξα κι᾿ ἤμουν καὶ ζωὴ καὶ θάνατος μαζί. Καὶ ζωὴ καὶ Χάρος ἤμουν!

Ἔζησα, τὁμολογῶ, μιὰ ζωὴ δηλητηριασμένη, γι᾿ αὐτὸ θαρρῶ ἀποφάσισα νὰ τὴν ἐγκαταλείψω. Ἐκεῖνο ποὺ γιὰ τοὺς ἄλλους ἤτανε ζωή, γιὰ μένα θάνατος ἦταν. Γεννιόμουνα καὶ πέθαινα κάθε μέρα, ὥρα καὶ στιγμή. Ζοῦσα μὲ τὸ θάνατο, ζοῦσα γιὰ νὰ πεθάνω, μὰ τουλάχιστον δὲ ζοῦσα νεκρὴ ὅπως οἱ γύρω μου, τὰ μικρὰ ἀστεῖα ἀνθρωπάκια ποὺ λέγαν πὼς μ᾿ ἀγάπησαν, κι᾿ ἂς μὴν μπόρεσαν ποτέ, κι᾿ ἂς μὴν τόλμησαν ποτὲ νὰ διαβάσουν τὴν ψυχὴ ποὔκρυβε περίσσιο φῶς καὶ σκοτάδι μέσα της. Κατὰ βάθος μὲ φοβόντουσαν καὶ δὲν ἀργοῦσαν νὰ τραποῦν εἰς ἄτακτον φυγήν. Δὲν ἄντεχαν νὰ μὲ κοιτοῦν κατάμματα, μὴν τύχει καὶ τοὺς κλέψω τὴν ψυχή τους. Συνέχεια

Η υγιείς κοινωνία / Έριχ Φρομ

Ακριβής σήμερα, που ο άνθρωπος φαίνεται να έχει φτάσει στην απαρχή μιας νέας, πλουσιότερης, ευτυχέστερης , ανθρώπινης εποχής, η ύπαρξη του , καθώς και η ύπαρξη των γενεών που θα επακολουθήσουν, φαίνεται να απειλούνται περισσότερο από ποτέ. Πως είναι δυνατό αυτό;
Συνέχεια

Ο Τσέλαν για τη ποίηση

Όταν ένας Γάλλος μεταφραστής ρώτησε τον Τσέλαν ποιον δρόμο έπρεπε να ακολουθήσει για να αποκρυπτογραφήσει και να κατανοήσει το έργο του, εκείνος του απάντησε: «Μην μπαίνετε προς το παρόν στον κόπο να κατανοήσετε· να διαβάζετε και να ξαναδιαβάζετε και τότε το ποίημα θα ανοιχθεί από μόνο του».

Η τέχνη της αγάπης / Erich Fromm

(απόσπασμα σελ. 18-19)

Γι’ αυτό, το να είμαι μόνος σημαίνει ότι είμαι αβοήθητος , ανίκανος να επικοινωνήσω ενεργητικά με τον κόσμο, τα πράγματα και τους ανθρώπους. Σημαίνει ότι ο κόσμος μπορεί να στραφεί εναντίον μου χωρίς εγώ να μπορώ να αντιδράσω. Έτσι, λοιπόν, το ξεχωριστό της ύπαρξής μας είναι πηγή βαθιάς αγωνίας. Και πέρα απ’ αυτό, προκαλεί το συναίσθημα της ντροπής κι ακόμα και της ενοχής. Αυτή η εμπειρία της ντροπής και της ενοχής που ενυπάρχει στην ξεκομμένη ύπαρξη, εκφράζεται στη βιβλική ιστορία τους Αδάμ και της Εύας. Αφού ο Αδάμ και η Εύα έφαγαν από «το δέντρο της γνώσεως του καλού και του κακού», αφού παράκουσαν την εντολή (δεν υπάρχει καλό και κακό αν δεν υπάρχει και η ελευθερία να απειθήσεις), αφού έγιναν άνθρωποι με το να χειραφετηθούν από την αρχέγονη ζωική συμβίωση με τη φύση, μόλις δηλαδή γεννήθηκαν σαν ανθρώπινα όντα- είδαν «ότι ήσαν γυμνοί και εντράπηκαν». Συνέχεια

Η Φύση του Έχειν

(απόσπασμα από το το βιβλίο του Erich Fromm, «Να Έχεις ή Να Είσαι» )

Ο τρόπος ύπαρξης με βάση το έχειν, έχει τις ρίζες του στην ατομική ιδιοκτησία. Με βάση το έχειν  εκείνο που έχει πραγματική σημασία είναι η απόκτηση ιδιοκτησίας και το απεριόριστο δικαίωμα μου να διαφυλάξω αυτά που απέκτησα. Ο τρόπος του έχειν αποκλείει όλους του άλλους. Δεν απαιτεί καμιά παραπέρα προσπάθεια από μέρους μου να φυλάξω την περιουσία μου ή να τη χρησιμοποιήσω παραγωγικά. Ο Βούδας περιέγραψε αυτό το τρόπο συμπεριφοράς σαν απληστία, οι εβραϊκές και χριστιανικές θρησκείες σαν φθονερή επιθυμία. Πραγματικά, μεταβάλλει τον άνθρωπο και τα πράγματα σε κάτι νεκρό και υποταγμένο στην εξουσία των άλλων.