Η Παρακμή των Ιδανικών / Α.Κιτσάκης

 

[…] Αν θα ‘θελε κανείς να προσδιορίσει τα ιδανικά της νεότερης Ελλάδας , θα ήταν αρκετά δύσκολο να τα ξεκαθαρίσει απόλυτα. Το σίγουρο πάντως είναι ότι τα εθνικιστικό ιδανικό καλλιεργήθηκε εντονότατα σε πολλές περιόδους σαν επίσημο ιδανικό, με επιπτώσεις τις περισσότερες φορές οδυνηρές, όχι τόσο λόγων των πολεμικών απωλειών, αλλά και γιατί συνοδευόταν από πατριδοκαπηλία, εμπάθεια, φανατισμό, σκόπιμη διάκριση σε Έλληνες και  ανθέλληνες, πολίτες περιωπής και πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Αλλά αν πάλι, όπως είναι αναγκαίο, συνδέσουμε τα ιδανικά με τις υπάρχουσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, σίγουρα θα συμφωνήσουμε με την άποψη του Έριχ Φρομ ότι τα ιδανικά σήμερα είναι: χρήμα, δύναμη, επιτυχία. Συνέχεια

Advertisements

Η ΣΑΤΙΡΑ / Ε. Π. Παπανούτσος

Η διάκριση που έκανε ο Baudelaire (στο περίφημο δοκίμιο του για την «ουσία του γέλιου») παραμένει. Υπάρχει ένα κωμικό αθώο και ένα κωμικό πονηρό. Το πρώτο (μία εικόνα, μία κίνηση ,μία φράση) προκαλεί το αυθόρμητο και ηχηρό γέλιο που το χαιρόμαστε στα παιδιά και τους απλοϊκούς ανθρώπους, και διασκεδάζει χωρίς αναχαιτίσεις όσους το συναντούν. Το δεύτερο (μία γελοιογραφία, ένας μορφασμός, ένα ευφυολόγημα) γίνεται αντιληπτό μόνο από κείνους που γνωρίζουν τα υπονοούμενά του και το ευχαριστούνται όταν συμμετέχουν στη πρόθεση του δημιουργού να «πειράξει» με τα τεχνάσματα και τους υπαινιγμούς του· αλλιώς στεναχωρούνται ή και θυμώνουν. Το αθώο κωμικό είναι – ας πούμε- διδιάστατο, σκέτη επιφάνεια, δεν έχει «από πίσω» τίποτα, και για τούτο μας κάνει να γελούμε «με τη καρδιά μας». Παράδειγμα: οι σκηνές των αδελφών Μαρξ στον κινηματογράφο. Αντίθετα, στο πονηρό κωμικό υπάρχει τρίτη διάσταση, βάθος «σημασία», και απαιτεί σκέψη. Κάτι εννοεί, και πρέπει να συλλάβεις αυτό το νόημα του για να διεγερθείς και να ευθυμήσεις ή να οργιστείς . Παράδειγμα: οι περιπέτειες και τα παθήματα του Δον Κιχώτη ή των ηρώων του Μολιέρου. Η μεγαλοφυΐα του Τσάρλι Τσάπλιν συνδυάζει  στα καλύτερα έργα του και τους δύο τύπους με τρόπον ανεπανάληπτο. Συνέχεια