Ιδιοτέλεια και Ατομικό Συμφέρον / Erich Fromm

Ο σύγχρονος πολιτισμός και διαποτισμένος από ένα ταμπού σχετικά με την ιδιοτέλεια. Διδασκόμαστε πως το να είμαστε ιδιοτελείς είναι αμάρτημα ενώ είναι αρετή να αγαπάμε τους άλλους. Είναι βέβαιο πως το δόγμα αυτό έρχεται σε χτυπητή αντίθεση με τη πρακτική της σύγχρονης κοινωνίας, που υποστηρίζει το δόγμα ότι η πιο δυναμική και η πιο δικαιολογημένη παρόρμηση στον άνθρωπο είναι η ιδιοτέλεια και ότι, ακολουθώντας αυτή την επιτακτική παρόρμηση, το άτομο συμβάλλει κατά τον καλύτερο τρόπο στο κοινό καλό. Ωστόσο, το δόγμα που ανακηρύσσει την ιδιοτέλεια σαν το μεγαλύτερο κακό και την αγάπη σαν την ύψιστη αρετή, εξακολουθεί να είναι ισχυρό. Η ιδιοτέλεια χρησιμοποιείται εδώ σχεδόν σαν συνώνυμο της φιλαυτίας. Έχει κανείς να διαλέξει ανάμεσα στο να αγαπά τους άλλους, που είναι αρετή, ή να αγαπά τον εαυτό του , που είναι αμάρτημα. Συνέχεια

Ο φόβος μπροστά στην ελευθερία /Έριχ Φρομ

(Η ροπή καταστροφής είναι αποτέλεσμα της αβίωτης ζωής, απόσπασμα σελ.207-208)

Φαίνεται πως ο βαθμός της ροπής καταστροφής που συναντιέται στα άτομα είναι ανάλογος με το βαθμό κατά τον οποίο παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της ζωής. Με αυτό δεν αναφερόμαστε στις ατομικές απογοητεύσεις αυτής ή της άλλης ενστικτώδους επιθυμίας, αλλά στα εμπόδια που παρεμβάλλονται στη ζωή στο σύνολό της, στην καταστολή της αυθόρμητης ανάπτυξης και έκφρασης των αισθησιακών, συναισθηματικών και πνευματικών ικανοτήτων του ανθρώπου. Η ζωή έχει το δικό της εσωτερικό δυναμισμό. Τείνει να αναπτυχθεί, να εκφραστεί, να βιώσει. Φαίνεται πως αν προβληθούν εμπόδια σ’ αυτή την τάση, η ενέργεια που κατευθύνεται προς τη ζωή υφίσταται μια διαδικασία αποσύνθεσης και μεταβάλλεται σε ενέργεια που κατευθύνεται προς την καταστροφή. Με άλλα λόγια : η παρόρμηση προς τη ζωή και η παρόρμηση προς τη καταστροφή είναι δύο αμοιβαία ανεξάρτητοι παράγοντες, αλλά βρίσκονται σε αντίστροφη αλληλεξάρτηση. Συνέχεια

Η υγιείς κοινωνία / Έριχ Φρομ

Ακριβής σήμερα, που ο άνθρωπος φαίνεται να έχει φτάσει στην απαρχή μιας νέας, πλουσιότερης, ευτυχέστερης , ανθρώπινης εποχής, η ύπαρξη του , καθώς και η ύπαρξη των γενεών που θα επακολουθήσουν, φαίνεται να απειλούνται περισσότερο από ποτέ. Πως είναι δυνατό αυτό;
Συνέχεια

Η τέχνη της αγάπης / Erich Fromm

(απόσπασμα σελ. 18-19)

Γι’ αυτό, το να είμαι μόνος σημαίνει ότι είμαι αβοήθητος , ανίκανος να επικοινωνήσω ενεργητικά με τον κόσμο, τα πράγματα και τους ανθρώπους. Σημαίνει ότι ο κόσμος μπορεί να στραφεί εναντίον μου χωρίς εγώ να μπορώ να αντιδράσω. Έτσι, λοιπόν, το ξεχωριστό της ύπαρξής μας είναι πηγή βαθιάς αγωνίας. Και πέρα απ’ αυτό, προκαλεί το συναίσθημα της ντροπής κι ακόμα και της ενοχής. Αυτή η εμπειρία της ντροπής και της ενοχής που ενυπάρχει στην ξεκομμένη ύπαρξη, εκφράζεται στη βιβλική ιστορία τους Αδάμ και της Εύας. Αφού ο Αδάμ και η Εύα έφαγαν από «το δέντρο της γνώσεως του καλού και του κακού», αφού παράκουσαν την εντολή (δεν υπάρχει καλό και κακό αν δεν υπάρχει και η ελευθερία να απειθήσεις), αφού έγιναν άνθρωποι με το να χειραφετηθούν από την αρχέγονη ζωική συμβίωση με τη φύση, μόλις δηλαδή γεννήθηκαν σαν ανθρώπινα όντα- είδαν «ότι ήσαν γυμνοί και εντράπηκαν». Συνέχεια

Η Φύση του Έχειν

(απόσπασμα από το το βιβλίο του Erich Fromm, «Να Έχεις ή Να Είσαι» )

Ο τρόπος ύπαρξης με βάση το έχειν, έχει τις ρίζες του στην ατομική ιδιοκτησία. Με βάση το έχειν  εκείνο που έχει πραγματική σημασία είναι η απόκτηση ιδιοκτησίας και το απεριόριστο δικαίωμα μου να διαφυλάξω αυτά που απέκτησα. Ο τρόπος του έχειν αποκλείει όλους του άλλους. Δεν απαιτεί καμιά παραπέρα προσπάθεια από μέρους μου να φυλάξω την περιουσία μου ή να τη χρησιμοποιήσω παραγωγικά. Ο Βούδας περιέγραψε αυτό το τρόπο συμπεριφοράς σαν απληστία, οι εβραϊκές και χριστιανικές θρησκείες σαν φθονερή επιθυμία. Πραγματικά, μεταβάλλει τον άνθρωπο και τα πράγματα σε κάτι νεκρό και υποταγμένο στην εξουσία των άλλων.